การวิเคราะห์ความชื้น (Moisture Analysis) คือการหาว่าในตัวอย่างมีน้ำอยู่กี่เปอร์เซ็นต์ของน้ำหนัก วิธีที่ใช้กันมากที่สุดคืออบไล่น้ำแล้วชั่งน้ำหนักที่หายไป (loss on drying) ทั้งด้วยตู้อบซึ่งเป็นวิธีอ้างอิง และด้วยเครื่องวัดความชื้น (moisture analyzer) ที่รู้ผลในระดับนาที ส่วน Karl Fischer วัดเฉพาะน้ำด้วยปฏิกิริยาเคมี และ water activity ไม่ได้วัดปริมาณน้ำ แต่วัดว่าน้ำในตัวอย่างพร้อมให้จุลินทรีย์ใช้มากแค่ไหน
ตัวเลขความชื้นที่ได้จึงขึ้นกับวิธีที่เลือก ไม่ใช่ขึ้นกับตัวอย่างอย่างเดียว เคยเจอไหม?
- วัดซ้ำแล้วค่าไม่เท่ากัน
- ตัวอย่างเดียวกัน วัดคนละวันได้ผลไม่เหมือนเดิม
- รอผลนาน จนตัดสินใจทาง QC ช้าเกินไป
หลายครั้งสิ่งเหล่านี้ไม่ได้เกิดจากคนวัด แต่เกิดจาก “ธรรมชาติของตัวอย่าง” และ “วิธีวิเคราะห์” ที่เลือกใช้ บทความนี้อธิบายทั้งสองเรื่อง ตั้งแต่ชนิดของน้ำในตัวอย่าง ไปจนถึงการเลือกวิธีวัดให้ตรงกับงาน
ความชื้นในอาหารคืออะไร และทำไมต้องวัดให้ตรง
ความชื้น (moisture content) คือน้ำหนักของน้ำหารด้วยน้ำหนักตัวอย่างทั้งหมด แล้วคูณ 100 ส่วนที่เหลือหลังไล่น้ำออกเรียกว่าของแข็งทั้งหมด (total solids) ซึ่งเท่ากับ 100 ลบร้อยละความชื้น บางอุตสาหกรรมจึงรายงานเป็นของแข็งแทน แต่ก็คือตัวเลขเดียวกันคนละด้าน
มีเหตุผลหลายข้อที่ต้องวัดความชื้นให้ตรง ข้อแรก อาหารบางชนิดมีกฎหมายกำหนดความชื้นสูงสุดหรือต่ำสุด ข้อที่สอง น้ำเป็นส่วนผสมที่ต้นทุนต่ำ ผู้ผลิตจึงต้องคุมความชื้นให้ใกล้เกณฑ์แต่ไม่เกิน ข้อที่สาม ความชื้นกำหนดความคงตัวต่อจุลินทรีย์ เนื้อสัมผัส รสชาติ และพฤติกรรมของวัตถุดิบระหว่างผสม อบแห้ง และบรรจุ
ตัวเลขที่ดูเล็กจึงมีน้ำหนักจริง สินค้าที่ขายตามน้ำหนัก 1 ตัน ถ้าค่าความชื้นคลาดไปเพียง 1 จุดเปอร์เซ็นต์ เท่ากับน้ำ 10 กิโลกรัมที่ถูกนับผิดฝั่ง ทุกล็อตที่ผ่านโดยไม่รู้ว่าผิด คือต้นทุนที่สะสมอยู่อย่างเงียบ ๆ
ค่าความชื้นยังส่งต่อไปถึงฉลากโภชนาการ เมื่อคำนวณคาร์โบไฮเดรตทั้งหมดด้วยวิธีหักลบ (by difference) ซึ่ง FAO อธิบายว่าเท่ากับ 100 ลบด้วยผลรวมของโปรตีน ไขมัน น้ำ เถ้า และแอลกอฮอล์ในอาหาร 100 กรัม ความคลาดเคลื่อนของค่าน้ำจะไปรวมอยู่ในค่าคาร์โบไฮเดรตทันที และ FAO เองก็เตือนว่าค่าที่ได้จากการหักลบรวมความคลาดเคลื่อนสะสมของทุกค่าที่นำมาหักไว้ด้วย
น้ำในตัวอย่างมีกี่แบบ: Free Water และ Bound Water คืออะไร
ก่อนเลือกวิธีวัด ต้องเข้าใจก่อนว่า “น้ำ” ในตัวอย่างไม่ได้อยู่ในสภาพเดียวกันทั้งหมด น้ำในตัวอย่างแบ่งได้ 2 รูปแบบหลัก:
- Free Water — น้ำที่อยู่อย่างอิสระ ระเหยได้ง่าย
- Bound Water — น้ำที่สร้างพันธะกับโมเลกุลขนาดใหญ่ เช่น คาร์โบไฮเดรต, โปรตีน เป็นน้ำที่ระเหยออกได้ยาก ต้องใช้พลังงานสูงและเวลานานในการดึงออก
Bound water คือน้ำส่วนที่ยึดอยู่กับตำแหน่งเฉพาะบนโมเลกุลอื่น เช่น หมู่ไฮดรอกซิลของพอลิแซ็กคาไรด์ หรือหมู่คาร์บอนิลและหมู่อะมิโนของโปรตีน ผ่านพันธะไฮโดรเจนหรือแรงยึดเหนี่ยวที่แรงกว่าน้ำกับน้ำ น้ำส่วนนี้จึงไม่ทำหน้าที่เป็นตัวทำละลายเหมือนน้ำทั่วไป
เอกสารวิชาการด้านการวิเคราะห์อาหารแยกละเอียดลงไปอีกว่า bound water มีทั้งแบบยึดทางกายภาพกับโปรตีน คาร์โบไฮเดรต หรือแร่ธาตุ และแบบยึดทางเคมีในรูปน้ำผลึก (hydrate) ส่วน free water ครอบคลุมน้ำอิสระ น้ำในช่องแคบระหว่างองค์ประกอบ และน้ำที่ถูกกักไว้ในเซลล์หรือหยดอิมัลชัน ซึ่งยังมีสมบัติใกล้เคียงน้ำบริสุทธิ์
ความแตกต่างของรูปแบบน้ำนี้ คือจุดเริ่มต้นของความคลาดเคลื่อนที่หลายคนมองข้าม free water ไล่ออกได้ง่ายด้วยการระเหย แต่ bound water ต้องใช้สภาวะที่รุนแรงกว่า และสภาวะที่รุนแรงขึ้นก็เสี่ยงทำให้ส่วนอื่นของตัวอย่างสลายตัวตามไปด้วย ผู้วิเคราะห์จึงต้องหาจุดสมดุลของอุณหภูมิกับเวลาเสมอ
อีกเหตุผลที่ต้องแยกสองแบบนี้ให้ออก คือการเติบโตของจุลินทรีย์ขึ้นกับน้ำอิสระมากกว่าน้ำทั้งหมด ส่วนงานที่ต้องการค่าความชื้นรวม คำถามสำคัญคือวิธีที่เลือกไล่ bound water ออกได้ครบแค่ไหน โดยตัวอย่างไม่ไหม้หรือสลาย
วิธีวิเคราะห์ความชื้นมีกี่แบบ: Oven Drying, Moisture Analyzer และ Karl Fischer
ตู้อบ (Oven drying) วิธีอ้างอิงที่ใช้เทียบผล
ชั่งตัวอย่าง อบที่อุณหภูมิและเวลาที่กำหนด เช่น 3 ชั่วโมงที่ 100 °C หรืออบจนน้ำหนักคงที่ แล้วชั่งใหม่ ความชื้นคือน้ำหนักที่หายไป วิธีมาตรฐานจำนวนมากใช้ตู้อบแบบหมุนเวียนอากาศ (forced draft) เพราะกระจายอุณหภูมิได้สม่ำเสมอกว่าตู้อบพาความร้อนธรรมดา จุดแข็งคือแม่นยำและอบได้ครั้งละหลายตัวอย่าง ข้อจำกัดคือใช้เวลานาน
ตู้อบสุญญากาศทำให้น้ำเดือดที่อุณหภูมิต่ำลง จึงอบได้ที่ราว 70 °C แทน 100 °C เหมาะกับสารที่ไม่ทนร้อน ส่วนงานศึกษาของ CEM ที่ยกผลมาด้านล่าง ใช้ตู้อบลมร้อน 100 °C นาน 8 ชั่วโมง แล้วทำให้เย็นในโถดูดความชื้น (desiccator) เป็นวิธีอ้างอิง
Moisture analyzer และ Halogen moisture analyzer คืออะไร
Moisture analyzer คือเครื่องที่รวมแหล่งความร้อนกับเครื่องชั่งไว้ในตัวเดียว เครื่องอ่านน้ำหนักตัวอย่างต่อเนื่องระหว่างอบ แล้วคำนวณร้อยละความชื้นจากน้ำหนักที่หายไปเมื่อถึงเกณฑ์หยุด หลักการจึงเป็น loss on drying แบบเดียวกับตู้อบ ต่างกันที่ย่อเวลาจากหลายชั่วโมงลงมาเหลือระดับนาที
Halogen moisture analyzer ใช้หลอดฮาโลเจนให้ความร้อนแบบอินฟราเรด พลังงานอินฟราเรดซึมเข้าเนื้อตัวอย่างได้ ไม่ต้องรอให้ความร้อนนำจากผิวเข้าไปเหมือนในตู้อบ จึงเร็วและใช้งานง่าย แต่ถ้าต้องการผลที่ทำซ้ำได้ ต้องคุมขนาดและความหนาของตัวอย่าง รวมถึงระยะห่างจากแหล่งความร้อนให้เหมือนกันทุกครั้ง
ตัวอย่างเครื่องในกลุ่มนี้คือ CEM SMART Q ซึ่ง CEM ระบุว่าเป็นเครื่องวัดความชื้นแบบควอตซ์ฮาโลเจน ออกแบบสำหรับผลิตภัณฑ์แห้งที่มีความชื้นไม่เกิน 15% ใช้เครื่องชั่งทศนิยม 4 ตำแหน่ง ไม่ต้องอุ่นช่องอบล่วงหน้า และวางใช้ข้างไลน์ผลิต (at-line) ได้ กลุ่มงานที่ CEM แนะนำได้แก่ นมผง อาหารแปรรูป พลาสติก และผลิตภัณฑ์ยา
Moisture analyzer แบบไมโครเวฟร่วมอินฟราเรด
ไมโครเวฟส่งพลังงานให้โมเลกุลน้ำโดยตรง จึงอบได้เร็ว และมีหลายวิธีที่ได้รับการยอมรับเป็นวิธีมาตรฐาน โดยต้องให้พลังงานกระจายทั่วตัวอย่าง CEM SMART 6 ใช้ไมโครเวฟ (ความถี่ต่ำ) ร่วมกับอินฟราเรด (ความถี่สูงกว่า) และวัดอุณหภูมิของตัวอย่างโดยตรงเพื่อไม่ให้ไหม้ CEM ระบุว่าการอบแบบสองความถี่นี้ไล่ได้ทั้ง bound และ free moisture ใช้ได้ทั้งตัวอย่างเปียกและแห้งในเครื่องเดียว วิเคราะห์ความชื้นได้ในเวลาประมาณ 3 นาที และสอดคล้องกับวิธี AOAC หลายวิธี เช่น 985.14, 2008.06 (ความชื้นและไขมันในเนื้อสัตว์) และ PVM 1:2004 (ความชื้น ของแข็ง และไขมันในผลิตภัณฑ์นม)
ในงานศึกษาที่ CEM ตีพิมพ์ไว้ ค่าเฉลี่ยความชื้นจาก SMART 6 ในผลิตภัณฑ์เนื้อและนมทางเลือก 5 ชนิด ต่างจากตู้อบ 100 °C 8 ชั่วโมงไม่เกิน 0.04 จุดเปอร์เซ็นต์ในทุกตัวอย่าง เช่น นมข้าว 84.49% เทียบกับ 84.45% อ่านตัวเลขครบทุกตัวอย่างได้ในบทความ การวิเคราะห์ความชื้น ไขมัน และโปรตีนในผลิตภัณฑ์เนื้อและนมทางเลือก
Karl Fischer titration วัดเฉพาะน้ำ
Karl Fischer ตรวจปริมาณน้ำด้วยปฏิกิริยาเคมีระหว่างน้ำกับไอโอดีนและซัลเฟอร์ไดออกไซด์ (2H₂O + SO₂ + I₂ → H₂SO₄ + 2HI) โดยบางวิธีใช้เตาอบช่วยปล่อยน้ำจากตัวอย่างก่อนตรวจ ไทเทรตจนน้ำในตัวอย่างทำปฏิกิริยาหมด แล้วคำนวณปริมาณน้ำจากปริมาณรีเอเจนต์ที่ใช้ไป การจับจุดยุติด้วยวิธีทางไฟฟ้าแทนการดูสีด้วยตาช่วยให้ผลแม่นยำขึ้น และมีเครื่องที่ทำงานอัตโนมัติให้เลือกใช้
จุดแข็งคือรีเอเจนต์ทำปฏิกิริยากับน้ำโดยเฉพาะ สารระเหยอื่นจึงไม่ถูกนับเป็นความชื้น วิธีนี้เหมาะกับตัวอย่างที่มีน้ำน้อย ตัวอย่างน้ำตาลสูงที่เปลี่ยนแปลงเมื่อโดนความร้อน และตัวอย่างที่มีสารระเหย เช่น เครื่องเทศ สมุนไพร กาแฟ น้ำมันและไขมัน เงื่อนไขของวิธีนี้คือรีเอเจนต์ต้องเข้าถึงน้ำในตัวอย่างได้ทั้งหมดโดยไม่ทำปฏิกิริยากับส่วนอื่น และห้องแล็บต้องจัดการสารเคมีที่ใช้
ความชื้นกับ Water Activity ต่างกันอย่างไร
ความชื้นบอกว่ามีน้ำอยู่เท่าไร ส่วน water activity (aw) บอกว่าน้ำนั้นพร้อมเข้าร่วมปฏิกิริยาหรือพร้อมให้จุลินทรีย์ใช้แค่ไหน งานวิจัยด้านนี้จึงมองสองค่าว่าเป็นข้อมูลที่เสริมกัน ไม่ใช่ค่าที่ใช้แทนกัน
aw คืออัตราส่วนระหว่างความดันไอของน้ำเหนือตัวอย่างเมื่อเข้าสมดุลกับอากาศรอบตัว กับความดันไอของน้ำบริสุทธิ์ภายใต้สภาวะเดียวกัน เช่น aw 0.80 หมายถึงความดันไอเป็น 80% ของน้ำบริสุทธิ์ และมีค่าเท่ากับความชื้นสัมพัทธ์สมดุล (ERH) หารด้วย 100 เพราะ bound water ระเหยยากกว่า free water มาก ค่า aw จึงสะท้อนปริมาณน้ำอิสระได้ดี
สิ่งที่ต้องระวังเวลาวัดคือ aw เปลี่ยนแปลงตามอุณหภูมิ โดยทิศทางและขนาดการเปลี่ยนแปลงขึ้นกับผลิตภัณฑ์ FDA สหรัฐฯ ระบุว่าถ้าอุณหภูมิที่ผิวตัวอย่างกับอากาศเหนือตัวอย่างต่างกันเพียง 1 °C ค่าที่อ่านได้อาจต่างกันถึง 0.05 เครื่องวัด aw จึงต้องคุมอุณหภูมิได้ดี
ในไทย aw เป็นตัวเลขที่กฎหมายใช้จริง ประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 469) พ.ศ. 2569 เรื่อง อาหารในภาชนะบรรจุที่ปิดสนิท ซึ่งประกาศในราชกิจจานุเบกษาเมื่อ 18 พฤษภาคม 2569 และยกเลิกฉบับที่ 355 พ.ศ. 2556 กำหนดว่าอาหารชนิดที่มีความเป็นกรดต่ำ คืออาหารที่มีค่าความเป็นกรด-ด่างมากกว่า 4.6 และค่าวอเตอร์แอคติวิตีมากกว่า 0.85 การจัดประเภทนี้จึงต้องอาศัยค่า aw ที่วัดได้ ร้อยละความชื้นใช้แทนไม่ได้
กลับกัน งานคุมสูตร คุมน้ำหนักขาย และคำนวณฉลากโภชนาการ ต้องใช้ร้อยละความชื้น ผลิตภัณฑ์ที่มีทั้งสองโจทย์จึงควรวัดทั้งสองค่าคู่กัน
ค่าความชื้นคลาดเคลื่อนมาจากไหน
ความผิดพลาดใน Moisture Analysis ส่วนใหญ่ไม่ได้เกิดจากความประมาท แต่เกิดจากการเลือกวิธีวิเคราะห์และเวลาที่ไม่เหมาะสมกับชนิดและสภาพของตัวอย่าง จุดที่เอกสารวิชาการด้านการวิเคราะห์อาหารเตือนไว้สำหรับวิธีอบไล่น้ำ มีดังนี้
- ขนาดและความหนาของตัวอย่าง: ยิ่งบดละเอียดและเกลี่ยบาง พื้นที่ผิวยิ่งมาก น้ำยิ่งออกเร็ว ตัวอย่างที่จับเป็นก้อนหรือเกิดเปลือกแข็งที่ผิวจะกักน้ำไว้ข้างใน ทำให้ผลต่ำและวัดซ้ำไม่ได้ค่าเดิม วิธีแก้ที่ใช้กันคือผสมทรายที่อบแห้งแล้ว
- อุณหภูมิสูงหรืออบนานเกินไป: ส่วนประกอบที่ไม่ทนร้อนจะสลาย คาร์โบไฮเดรตที่สลายตัวปล่อยน้ำออกมาเพิ่ม ทำให้ค่าความชื้นสูงเกินจริง ขณะที่ปฏิกิริยาบางอย่าง เช่น การไฮโดรไลซ์ซูโครส ใช้น้ำไป ทำให้ค่าต่ำกว่าจริง
- อุณหภูมิต่ำหรืออบสั้นเกินไป: bound water ออกไม่ครบ และตัวถูกละลายในตัวอย่าง เช่น เกลือและน้ำตาล ทำให้จุดเดือดของน้ำสูงขึ้น น้ำจึงออกช้ากว่าที่คาด
- สารระเหยที่ไม่ใช่น้ำ: วิธีอบไล่น้ำนับทุกอย่างที่ระเหยไปเป็นความชื้น อาหารส่วนใหญ่มีสารระเหยน้อยจนละเลยได้ แต่เครื่องเทศและสมุนไพรควรใช้วิธีอื่น เช่น การกลั่น หรือ Karl Fischer
- ตัวอย่างความชื้นสูงที่กระเด็น: ตัวอย่างอย่างนมจะเดือดกระเด็นพาเนื้อตัวอย่างออกไปด้วย จึงควรไล่น้ำส่วนใหญ่ออกก่อนแล้วค่อยอบให้แห้งเป็นขั้นที่สอง
- การจัดการตัวอย่างและภาชนะ: ตัวอย่างที่เปิดทิ้งไว้จะรับหรือคายน้ำกับอากาศรอบตัว ภาชนะเก็บตัวอย่างควรบรรจุให้เต็มเพื่อลดช่องว่างด้านบน จานอะลูมิเนียมควรอบและเก็บในโถดูดความชื้นก่อนใช้ และจับด้วยคีมเพราะรอยนิ้วมือก็มีน้ำหนัก ในห้องแล็บที่อากาศชื้น ขั้นนี้ยิ่งต้องระวัง
สำหรับเครื่อง moisture analyzer มีอีกจุดที่ต้องตั้งให้ถูก คือเกณฑ์หยุดอบ (end point) ถ้าหยุดเร็วไป bound water ยังออกไม่หมด ถ้าอบนานหรือร้อนเกินไป ก็วนกลับไปเจอปัญหาการสลายตัวข้างต้น Method ที่ดีจึงตั้งอุณหภูมิและเกณฑ์หยุดแยกตามชนิดตัวอย่าง แล้วยืนยันว่าผลตรงกับวิธีอ้างอิงก่อนใช้งานประจำ
เลือกวิธีวัดความชื้นและเครื่อง Moisture Analyzer อย่างไรให้ตรงงาน
ตารางนี้สรุปว่าแต่ละวิธีวัดอะไร เด่นตรงไหน และต้องระวังอะไร
| วิธี | วัดอะไร | จุดแข็ง | ข้อควรระวัง | เหมาะกับ |
|---|---|---|---|---|
| ตู้อบ (Oven drying) | น้ำหนักที่หายไประหว่างอบ ซึ่งรวมสารระเหยอื่นด้วย | เป็นฐานของวิธีมาตรฐานหลายวิธี อบได้ครั้งละหลายตัวอย่าง ตู้อบสุญญากาศใช้อุณหภูมิต่ำลงได้ | ใช้เวลาหลายชั่วโมง อุณหภูมิต่างกันตามตำแหน่งในตู้ ต้องทำให้เย็นในโถดูดความชื้นก่อนชั่ง | วิธีอ้างอิง งานยืนยันผล และการเทียบ Method ของเครื่องที่ให้ผลเร็ว |
| Moisture analyzer แบบฮาโลเจน/อินฟราเรด | น้ำหนักที่หายไประหว่างอบ อ่านต่อเนื่องจากเครื่องชั่งในตัว | ได้ผลเร็ว ใช้ง่าย วางข้างไลน์ผลิตได้ | ผลขึ้นกับขนาด ความหนา และระยะห่างของตัวอย่าง ต้องตั้ง Method ให้ตรงกับวิธีอ้างอิง | ผลิตภัณฑ์แห้ง เช่น ผงและเม็ด ที่ต้องรู้ผลหน้างาน |
| Moisture analyzer แบบไมโครเวฟร่วมอินฟราเรด | น้ำหนักที่หายไประหว่างอบ | ให้ความร้อนเร็ว ใช้ได้ทั้งตัวอย่างเปียกและแห้ง มี Method ที่สอดคล้องกับ AOAC บางวิธี | ต้องคุมอุณหภูมิตัวอย่างไม่ให้ไหม้ และให้พลังงานกระจายทั่วตัวอย่าง | ตัวอย่างหลายช่วงความชื้น เช่น เนื้อสัตว์และผลิตภัณฑ์นม |
| Karl Fischer titration | น้ำเท่านั้น ด้วยปฏิกิริยาเคมีกับไอโอดีน | จำเพาะกับน้ำ ตรวจด้วยปฏิกิริยาเคมี ไม่นับสารระเหยอื่น | ใช้รีเอเจนต์เคมี และรีเอเจนต์ต้องเข้าถึงน้ำในตัวอย่างได้ทั้งหมด | ตัวอย่างที่มีน้ำน้อย มีน้ำตาลสูง หรือมีสารระเหย เช่น เครื่องเทศ กาแฟ น้ำมัน |
| เครื่องวัด Water activity | สัดส่วนความดันไอของน้ำเทียบกับน้ำบริสุทธิ์ ไม่ใช่ปริมาณน้ำ | บอกความเสี่ยงด้านจุลินทรีย์และความคงตัวได้ตรงกว่าร้อยละความชื้น | ค่าเปลี่ยนตามอุณหภูมิ ต้องคุมอุณหภูมิขณะวัด | งานความปลอดภัยอาหาร อายุการเก็บ และการจัดประเภทอาหารตามประกาศฯ ฉบับที่ 469 |
จากนั้นตอบคำถามสี่ข้อนี้ให้ได้ก่อนเลือกเครื่อง
- ลูกค้าปลายทาง มาตรฐาน หรือกฎหมาย กำหนดวิธีไหนเป็นวิธีอ้างอิง เพราะเครื่องที่ให้ผลเร็วต้องตั้ง Method ให้ผลตรงกับวิธีนั้น
- ต้องการปริมาณน้ำรวม หรือน้ำที่พร้อมให้จุลินทรีย์ใช้ ถ้าเป็นอย่างหลังคือ water activity
- ตัวอย่างเปียกหรือแห้ง มีน้ำตาลสูงหรือมีสารระเหยอื่นนอกจากน้ำหรือไม่ เครื่องอย่าง SMART 6 วิเคราะห์ตัวอย่างที่มีน้ำตาลสูงได้ และวัดน้ำหนักสารระเหยที่สูญเสียไประหว่างอบ ถ้าต้องการรู้ปริมาณน้ำอย่างเดียว อาจต้องใช้ Karl Fischer
- ต้องวัดกี่ตัวอย่างต่อกะ และวัดที่ไหน ในห้องแล็บหรือข้างไลน์ผลิต
ในกลุ่มเครื่องวัดความชื้นของ CEM ที่ Thai Unique ดูแล SMART Q ตอบโจทย์ผลิตภัณฑ์แห้งที่มีความชื้นไม่เกิน 15% และต้องการผลหน้างาน ส่วน SMART 6 ครอบคลุมตัวอย่างตั้งแต่แห้งจนถึงเปียกในเครื่องเดียว มี Method สำเร็จรูปมากกว่า 200 Method และถ้าต้องการค่าไขมันในตัวอย่างเดียวกัน ใช้คู่กับ ORACLE ได้ค่าความชื้นและไขมันครบในเวลาไม่ถึง 5 นาที
ทดสอบกับตัวอย่างจริงและดูแลหลังการขายในไทย
หากกำลังมองหา Solution ด้านการวิเคราะห์ความชื้นที่เหมาะกับสายการผลิตของคุณ เราพร้อมให้คำปรึกษาด้าน Method โดยเฉพาะ คำตอบว่าเครื่องที่ให้ผลเร็วจะได้ค่าตรงกับตู้อบหรือไม่ ขึ้นกับตัวอย่างของแต่ละโรงงาน ไม่ใช่ตัวเลขในโบรชัวร์ Thai Unique จึงมีบริการทดสอบตัวอย่างจริงและตรวจสอบ Method (Sample Testing & Method Verification) เทียบกับวิธีอ้างอิงที่คุณใช้อยู่ ก่อนตัดสินใจซื้อ
หลังติดตั้ง ทีมนักเคมีประยุกต์ (application chemist) ของเราในไทยช่วยไล่หาสาเหตุให้เมื่อค่าที่ได้ไม่ตรงกับวิธีอ้างอิง ว่ามาจากอุณหภูมิ เกณฑ์หยุด หรือการเตรียมตัวอย่าง ส่วนงานซ่อม เคสที่เข้ามามากกว่า 95% ทีมเราปิดได้ในประเทศ มีราว 5% ที่ต้องส่งเครื่องกลับไปโรงงานผู้ผลิต ควบคู่กับการสอบเทียบ การบำรุงรักษาตามรอบ และการอบรมผู้ใช้กับเครื่องของแล็บเอง
Thai Unique Co., Ltd. เป็นตัวแทนจำหน่ายอย่างเป็นทางการของ CEM ในประเทศไทย พร้อมทีมบริการหลังการขายในประเทศ · 0-2629-0191-6 · customer.service@thaiunique.com · ขอใบเสนอราคา
คำถามที่พบบ่อย
Moisture analyzer คืออะไร ต่างจากตู้อบ (oven drying) อย่างไร
เป็นเครื่องชั่งที่มีแหล่งความร้อนในตัว ใช้หลัก loss on drying เหมือนตู้อบ ต่างกันที่ตู้อบใช้เวลาหลายชั่วโมงแต่อบได้ทีละหลายตัวอย่าง ส่วนเครื่องวัดความชื้นให้ผลทีละตัวอย่างในระดับนาที
Halogen moisture analyzer เหมาะกับตัวอย่างแบบไหน
เหมาะกับตัวอย่างแห้งที่เกลี่ยให้บางและสม่ำเสมอได้ เช่น ผงและเม็ด เพราะความร้อนอินฟราเรดให้ผลซ้ำได้ดีเมื่อความหนาของตัวอย่างคงที่ ถ้าตัวอย่างชื้นมากหรือเนื้อไม่สม่ำเสมอ ควรทดสอบเทียบกับวิธีอ้างอิงก่อนใช้จริง
Moisture analyzer กับ Karl Fischer ใช้แทนกันได้ไหม
ได้ในบางงาน ถ้าตัวอย่างแทบไม่มีสารระเหยอื่นและไม่สลายเมื่อโดนความร้อน ค่าจากการอบจะใกล้กับปริมาณน้ำจริง แต่ถ้าตัวอย่างมีน้ำน้อยมาก มีน้ำตาลสูง หรือมีน้ำมันหอมระเหย Karl Fischer ให้ค่าที่จำเพาะกับน้ำมากกว่า ทางที่ดีคือเทียบผลสองวิธีบนตัวอย่างจริงก่อนตัดสินใจ
Moisture analyzer กับเครื่องวัด water activity ใช้แทนกันได้ไหม
ไม่ได้ ร้อยละความชื้นคือปริมาณน้ำทั้งหมด ส่วน water activity คือสัดส่วนความดันไอที่บอกว่าน้ำพร้อมให้จุลินทรีย์ใช้แค่ไหน ตัวอย่างสองชนิดที่ความชื้นเท่ากันจึงมี aw ต่างกันได้ ถ้าสัดส่วนน้ำอิสระกับน้ำที่ถูกยึดเกาะไม่เท่ากัน (อ้างอิง: USDA, Water Activity in Food)
Bound water วัดแยกได้ไหม
วัดแยกได้ด้วยเทคนิคเฉพาะ เช่น NMR, thermogravimetry และ DSC ซึ่งอาศัยความต่างของ bound water กับ free water ในด้านการเคลื่อนที่ของโมเลกุล อุณหภูมิที่ระเหย หรืออุณหภูมิที่หลอมเหลว ส่วนเครื่องวัดความชื้นทั่วไปรายงานเป็นค่ารวม
แหล่งอ้างอิง:
- McClements DJ. Determination of Moisture and Total Solids. Food Analysis lecture notes (FD SCI 581), University of Massachusetts Amherst. people.umass.edu/~mcclemen/581Moisture.html
- U.S. FDA. Water Activity (aw) in Foods. Inspection Technical Guide No. 39. fda.gov
- USDA ARS. Pathogen Modeling Program Online: Water Activity in Food (Division of Food Science and Technology Fact Sheet, CSIRO, August 1995). pmp.ars.usda.gov
- FAO. Food energy – methods of analysis and conversion factors. FAO Food and Nutrition Paper 77 (2003), Chapter 2. fao.org
- Achata E, Esquerre C, O’Donnell C, Gowen A. A Study on the Application of Near Infrared Hyperspectral Chemical Imaging for Monitoring Moisture Content and Water Activity in Low Moisture Systems. Molecules 20, 2611 (2015). doi:10.3390/molecules20022611
- ประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 469) พ.ศ. 2569 เรื่อง อาหารในภาชนะบรรจุที่ปิดสนิท ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 143 ตอนพิเศษ 123 ง 18 พฤษภาคม 2569 food.fda.moph.go.th
- CEM. Moisture, Fat, and Protein Analysis for Meat and Dairy Alternatives. Application Note ap0194. cem.com